قهرمانان کوچک ایران کجا گم میشوند؟
ریحانه اسکندری؛ والیبال ایران در سالهای اخیر در ردههای پایه بارها به موفقیتهای مهمی در آسیا و جهان دست پیدا کرده است؛ بازیکنانی که در بسیاری از مسابقات از نظر فنی و آمادگی بدنی حتی بالاتر از رقبای خود ظاهر میشوند. با این حال، همه این استعدادها به ستارههای رده بزرگسالان تبدیل نمیشوند. محمود افشاردوست، کارشناس والیبال و عضو کمیته مربیان کنفدراسیون والیبال آسیا و مدرس فدراسیون جهانی والیبال در گفتگو با «کلوته» اشاره میکند تفاوت اصلی را باید در نحوه پرورش بازیکنان، نتیجهگرایی در ردههای پایه و مهمتر از همه، فاصلهای جستوجو کرد که میان ردههای سنی مختلف ایجاد میشود؛ فاصلهای که ممکن است یک استعداد را پیش از رسیدن به سطح حرفهای از چرخه والیبال خارج کند.
چرا شرایط بدنی بازیکنان پایه ایران با تیمهای خارجی متفاوت است؟ با توجه به شرایط بازیکنان ردههای پایه و تفاوت آمادگی آنها با برخی تیمهای خارجی، دلیل این برتری چیست؟
محمود افشاردوست گفت: «تمرینات تیمهای ردههای سنی، مثلاً زیر ۱۶، زیر ۱۷ یا زیر ۱۸ سال، با تیمهای خارجی متفاوت است. چرا؟ چون آنها بیشتر مثلاً دو یا سه هفته تمرین میکنند و در واقع عازم یک مسابقه میشوند، اما ما همیشه حداقل این نگاه را داریم و نگاه فدراسیون ما هم همین را نشان میدهد که خودش کار پرورش آنها را انجام بدهد و در نهایت در قالب تیم اعزامشان کند.»
او ادامه داد: «همه این کار در دنیا اینطور نیست و یک مقدار متفاوت است. آنها نگاهشان متفاوت است. ضمن اینکه ما در رده پایه همیشه در همه ورزشها، نه فقط والیبال، نگاهمان نتیجهای است؛ یعنی نتیجهگراست. ما دوست داریم تیم قهرمان آسیا شود، دوست داریم قهرمان جهان شود و این برایمان یک کار درست است. قهرمانی خیلی خوب است، ولی نه اینکه در لوای قهرمانی، بعضی چیزهای دیگر را فراموش کنیم.»
نتیجهگرایی چه بلایی سر مسیر پرورش بازیکن میآورد؟
این کارشناس والیبال با تأکید بر اینکه «ما دنبال نتیجه هستیم»، توضیح داد: «طبیعی است که اردو زیاد میگذاریم، امکانات، هرچقدر که داریم و در اختیارمان است، سعی میکنیم در اختیار تیم بگذاریم که مثلاً شش ماه یا یک سال در اردو بماند. نگاه ما هم بالاخره باید این باشد و این کار را انجام بدهیم، چون سیستمی نداریم که در ایران خود فدراسیون انجام بدهد و بالای سرشان باشد و اصلاً اینها را والیبالیست کند.»
افشاردوست افزود: «آموزش ابتدایی شاید در شهرهایشان بگیرند، ولی وقتی میآیند آنجا، دیگر باید قشنگ پخته شوند. وقتی بازیکن در اردو باشد، از لحاظ تغذیه از او مراقبت شود، تمریناتش مرتب باشد، طبیعی است که مربی بدنساز بالای سرش باشد، مربی بالای سرش باشد. طبیعی است که از لحاظ اندام و عضلانی با یک بازیکنی که مثلاً یک ماه تمرین میکند، متفاوت شود.»
این فاصله در ردههای سنی چگونه بیشتر میشود؟
افشاردوست با اشاره به تفاوت سطح مسابقات در ردههای مختلف گفت: «سطح مسابقات زیر ۱۶ سال با نوجوانان متفاوت است، نوجوانان با جوانان متفاوتاند و جوانان هم با بزرگسالان متفاوتاند. ما در این سطحها این تفاوت را داریم و این تفاوت سطحها به مرور گپ کار را بیشتر میکند.»
او ادامه داد: «یعنی ما از زیر ۱۶ سال تا اینکه برسیم به بزرگسالان، که مثلاً یک بازیکن بشود ۲۲، ۲۳ ساله، در این فاصله شش، هفت سال شاید خیلی فرصت تمرین دادن، آموزش و حرفهای شدن یا حتی فرصت مسابقه به آن شکلی که باید به یک بچه برسد، نرسد.»
به گفته او، نتیجه این اتفاق آن است که «بازیکن ما شاید وارد آن فازی که آن رشد واقعی را باید داشته باشد، نشود و نتواند به آن مرحله برسد.»
چرا بازیکنان در این مسیر از والیبال خارج میشوند؟
افشاردوست در ادامه گفت: «ممکن است در این مسیر ریزش داشته باشیم، ممکن است بازیکن سرخورده شود، ممکن است تیم پیدا نکند، بازی نکند، ممکن است در لیگ جایی نداشته باشد، ممکن است در زیرگروه لیگ دستههای دیگر جایی نداشته باشد. تمام اینها باعث میشود که به نوعی فاصله بیفتد.»
او تأکید کرد: «وقتی فاصله میافتد، در واقع آن خارجیها مسیر حرفهای شدن را خوب طی میکنند و در نهایت به بزرگسالان میرسند.»
آیا این مسیر در سالهای اخیر اصلاح شده است؟
این کارشناس والیبال با اشاره به حضور بازیکنان جوان در تیم ملی بزرگسالان گفت: «البته در دو، سه سال اخیر تیم جوانان و نوجوانان ما، بازیکنانش به تیم ملی بزرگسالان دعوت شدهاند. یعنی این مسیر دارد برای ما درست میشود. الان ما در تیم ملی بزرگسالان، در اردوی تیم ملی، بازیکنهایی داریم که با جوانان قهرمان جهان شدهاند.»
افشاردوست افزود: «این چند ساله یک جورهایی دارد این مسیر درست میشود، ولی هنوز ما نمیتوانیم استعدادهایی را که در زیر ۱۶ سال داریم، به همین راحتی از دست بدهیم.»
انتخاب بازیکنان پایه چقدر در آینده آنها تأثیر دارد؟
افشاردوست یکی دیگر از نکات مهم را نوع انتخاب بازیکنان دانست و گفت: «یک موضوع دیگر که خیلی به نظرم مهم است این است که ما مثلاً در ردههای ۱۵، ۱۶ سال، بازیکنانی که انتخاب میکنیم، در واقع این نگاهمان باید نگاه آیندهنگر باشد.»
او ادامه داد: «نوع انتخاب بازیکنان ممکن است با یک مربی متفاوت باشد. اگر نگاهی باشد که مربی مجبور باشد دنبال نتیجه گرفتن باشد و نتیجه بگیرد تا بتواند ابقا شود و کارش را ادامه بدهد، ممکن است برود بازیکنهایی را انتخاب کند که شاید شانس کمتری برای تبدیل شدن به ستاره داشته باشند، اما در حال حاضر خوب هستند و میتوانند بروند بجنگند، مبارزه کنند و مقام بیاورند.»
او این موضوع را «یک تفاوت نگاه» دانست و افزود: «این هم خودش میتواند یک تفاوت نگاه داشته باشد.»
آیا بازیکنان نوجوان توانایی تحمل تمرینات پرفشار را دارند؟
افشاردوست در بخش دیگری از صحبتهایش تأکید کرد: «البته یک نکته مثبت را باید بدانیم. بازیکنی که وقتی وارد سیستم حرفهای و ورزش حرفهای میشود، از همان سن ۱۴، ۱۵ سالگی، البته کارش فرق میکند. وقتی مسابقات زیر ۱۶ سال در دنیا هست، وقتی مسابقات نوجوانان در دنیا هست، یعنی آن بازیکن توانایی پذیرش تمرین پرفشار را دارد.»
او درباره احتمال آسیبدیدگی نیز گفت: «اگر یک موقع خدای نکرده آسیبی چیزی هم ببیند، بالاخره فدراسیونهای ورزشی به آنها میرسند، تیمارداری میکنند و مواظب هستند. این طبیعی است که آسیب بخشی از ورزش حرفهای است. نمیتوانیم بگوییم ورزشکاری اصلاً آسیب نبیند؛ چون باید برود یک ورزشی بکند که هیچ فعالیتی نداشته باشد و مثلاً روی صندلی بنشیند. چنین چیزی در والیبال شدنی نیست.»
افشاردوست در ادامه درباره تیم ملی بزرگسالان گفت: «فکر میکنم تیم خوبی است. امسال نتوانست نتیجه دلخواه، مخصوصاً در سال دوم حضور آقای پیاتزا، که تقریباً سال نتیجهگیری میشود و سال رسیدن به آن تغییرات است، بگیرد. نتوانستیم آن نتیجه را بگیریم، اما من به این تیم امیدوار هستم.»
او ادامه داد: «هرچند میدانم کار بسیار سختی را در مسابقات قهرمانی آسیا دارد. قهرمانی آسیا فقط ژاپن نیست. کره خطرناک است، اندونزی خطرناک است.»
این کارشناس والیبال اضافه کرد: «فکر میکنم این تیم شرایط را دارد که در آسیا بتواند اول به فینال برسد؛ البته پلهپله. در نهایت در فینال هم بتواند هر کسی که رقیبش هست، حالا میخواهد ژاپن باشد، چین باشد، هرچه میخواهد باشد، را شکست بدهد و قهرمان شود.»
افشاردوست تأکید کرد: «کار سختی است، اما غیرممکن نیست. برای بازیکنان ما، برای تیم ما غیرممکن نیست.»
تجربه لیگ ملتها چه کمکی به بازیکنان کرده است؟
او درباره تجربه بازیکنان در لیگ ملتها نیز گفت: «اینها درس خوبی را از لیگ ملتها گرفتند. مسابقات تحت فشاری را بازی کردند، جابهجایی بین کشورها داشتند، قطعاً تحت فشار بودند. فکر میکنم تجربه خوبی دارند و امین هم به آنها اضافه شده است.»
افشاردوست ادامه داد: «در کنار بقیه بازیکنان خوب تیم ملی، میتواند به نظرم کمک کند و گرهگشا باشد.»
افشار دوست درباره اضافه شدن امین اسماعیل نژاد گفت؛ «الان دیگر همه بار حمله تیم از حاجیپور برداشته میشود. حاجیپور عالی کار کرد. طبیعی بود که تیمها اذیتش کنند و در واقع تمرکز را روی او بگذارند.»
او درباره عوض شدن کاپیتان تیم ملی گفت: «مرتضی شریفی هم خیلی تلاش کرد و خیلی زحمت کشید، ولی تصمیم، درون تیمی است. حالا تصمیم گرفتند اینجوری باشد.»
افشاردوست اضافه کرد: «حالا چه فکری کردهاند یا بازیکن چه چیزی در ذهنش بوده، شاید میخواستند یک خرده فشار را مرتضی بردارد که مرتضی در واقع بتواند بدون فشار، والی خودش را بازی کند. واقعاً من نمیدانم، ولی این تصمیم، تصمیم مربی است و چیز خاصی هم نیست.»
او در پایان گفت: «مرتضی هم در خدمت تیم است، امین هم در خدمت تیم است، بقیه دوستان هم همینطور. در کنار همدیگر انشاءالله به آن شرایط برسند که در واقع بتوانند نتیجه خوبی که همه منتظرش هستند، بگیرند.»
257 251
